Lütfen bekleyin..

İsmail Şahin

Dublinli sürgün...

09 Haziran 2014, 10:47

Gidenlerin anlattığına göre Dublin’in (İrlanda) Saint Stephen Meydanı’nın ortasında bir şairin heykeli var: James Clarence Mangan. Mangan, İrlanda’nın Edgar Allen Poe’su olarak tanınıyor ve İrlanda milli marşının yazarı.
İrlanda tarihinde önemli bir yeri var. Çok zeki, çalışkan ve bir o kadar da talihsiz. The Ireland Literature Guide’a göre fakir bir ailenin çocuğu olarak doğdu ve Cizvit papaz mektebinde eğitim gördü. Burada Latin, İspanyol, Fransız ve Alman dillerini çok genç yaşta öğrendi ve tercüme ile geçimini sağlamaya başladı. Fakir ailesine yardım için kütüphanelerde çevirmenlik yaptı.
Mangan bu dillere ilave olarak Türkçe, Arapça ve Farsça da öğrendi. Ve bu dillerle ilgili olarak tercüme işlerinde çalıştı. Mangan’ın mesleği geleceğini ve şiirini doğrudan etkiledi. Mangan’ı ilginç kılan Türkçe bilmesi değildi elbet. Mangan, doğu dillerine hakim olmasının yanında Türkçe ve Türk aşığı idi. Bu aşk öyle dereceye varmıştır ki aruz vezniyle şiirler yazmıştır. 
Mangan’ın Türk topraklarına hiç gelmemiş olmasına rağmen Türk kültürü ve tarihine dair yazdığı şiirler çoğu “içerdeki” şairden daha içerdendir. Mangan görmediği Boğaz’ı çoğu şairimizden daha güzel tasvir etmiştir. Dört bin kilometre öteden sanki Üsküdar sırtlarındaymış gibi İstanbul’u İrlandalılara anlatmıştır (Meadowy Bosphorus).
Konya’dan Erzurum’a savaşa giden bir Türk gencinin dramını anlattığı Karamanian Exile (Karamanlı Sürgün) şiirindeki muhayyilesi etkileyicidir. Doğu toplumunun savaş ve ölüm karşısındaki duygusunu ve memleket hasretini bir Doğulu gibi ve sanki kendi yaşıyormuş gibi aktarmaktadır. 
“Nihayet kafes çöküyor, 
demirler dağılacak yakında / elveda gaileli dünya, 
günahlarla haşırneşir dünya 
Ruhum Allah’ın sükûnet ülkesinde dinlenecek artık 
(...) 
Seni daima rüyalarımda görürüm Karaman! 
Senin yüzlerce tepeni, binlerce dereni 
Karaman.. Karaman...” 
Bazı şairler bu dizelerde Yahya Kemal’in “Sessiz Gemi”sinin izlerini bulur. Mangan, ‘Karamanlı Sürgün’ şiirinde biraz da kendini anlatıyor gibi. Ruhu Osmanlı topraklarında gezinen lakin bedeni Dublin’de olan bir sürgün. 
Mangan’ı Türk şairi hanesine kaydettiren faaliyeti sadece muhayyile ile izah edilemez tabii ki bu durum aidiyet duygusu ile izah edilebilir ancak. Bu aidiyet duygusunun bir yansıması olsa gerek, University Magazin’de Türkiye üzerine yazılar yazar. Bu yazılarda Türk şiirini anlamaya ve İrlandalılara onu anlatmaya çalışır. Ona göre Türk edebiyatını anlamak için gramer okumak, küçük şerhleri dinlemek yeterli değildir. Öncelikle kendi memleketinizi unutmanız gerekir, “adeta yeminli bir Müslüman gibi” olmak gerekir diyor Mangan: “Osmanlı’yı, Türk şiirini anlamak ancak böyle mümkün. Yani Avrupalılığın bütün eskimiş paçavralarından kurtulmak onları rüzgâra savurmak gerek...” 
Mangan’ın Müslüman bir Türk gibi şiir yazan bir Hristiyan noktasından Müslüman bir şair aşamasına geçip geçmediğinin açık bir delili yok. Bir rivayete göre ölmeden önce yazdığı ve yine bir rivayete göre öldüğü döşeğin yastık altında bulunan şu gazeli;
 “Bu hana ve bu handan / Kaç seyyah geldi geçti 
Kaç kervan kefenlenip gitti / Herkes geldi, herkes gitti 
Kimse bilmedi neden geldiğini / Nereye gittiğini...” 
Ve Three Khalenders (Üç Kalender) şiirindeki şu dizeleri onun ait olduğu dini ve kültürel iklim hakkında güçlü ipuçları vermektedir:
 “...La ilahe illallah 
Kuşlar gibi neşeli uçtuk 
Biz: Emrah, Osman, Perizat
Güldük, şakalaştık ve seyrettik 
Şarap, güller, neş’e... Türkü söyledik 
Bütün unvanlardan vazgeçtik 
La ilahe illallah 
Boğaziçi, Boğaziçi 
Bize hiç engel çıkarmadı ki...” 
Oxford Antologie English Verse bu ay ölümünün 165. yılını andığımız Mangan’ı Türk şairleri başlığı altında inceleyerek bir yerde ruhen ait olduğu haneye kaydetmiş, ruhu şad olsun...

  • Bu haberi paylaşın:
UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.
Yazarın Diğer Yazıları
70 gün önce
84 gün önce
133 gün önce
139 gün önce
146 gün önce
196 gün önce
217 gün önce
224 gün önce
252 gün önce
259 gün önce
266 gün önce
280 gün önce
287 gün önce
301 gün önce
308 gün önce
315 gün önce
322 gün önce
385 gün önce
406 gün önce
420 gün önce
462 gün önce
469 gün önce
490 gün önce
516 gün önce
553 gün önce
567 gün önce
595 gün önce
602 gün önce
609 gün önce
693 gün önce
728 gün önce
819 gün önce
833 gün önce
903 gün önce
931 gün önce
945 gün önce
1001 gün önce
1022 gün önce
1148 gün önce
1155 gün önce
1162 gün önce
1169 gün önce
1176 gün önce
1190 gün önce
1204 gün önce
1211 gün önce
1246 gün önce
1260 gün önce
1267 gün önce
1274 gün önce
1316 gün önce
1366 gün önce
1393 gün önce
1429 gün önce
1442 gün önce
1464 gün önce
bmV0aGFiZXJ5YXppbGltaS5jb20=