Lütfen bekleyin..

Servet Avcı

‘Devlet aklı’mı kaybettim, hükümsüzdür!

15 Kasım 2013, 10:45

(Diyarbakır düeti hatırına bir daha!) Yakın tarihin bilinen sayfalarından birisidir...

Özellikle 20. Yüzyıl’ın başında Osmanlı Devleti’nin iyice zayıfladığını kestiren ve bölgede dönüşümlü biçimde Ruslarla ve İngilizlerle işbirliği yaparak ‘fırsat’ı önce ‘isyan’a, sonra da bağımsızlığa çevirmek isteyen Barzanî ağırlıklı bir yapı vardı... 

Barzanîlerin önderi Şeyh Abdusselam, yani Mesut Barzanî’nin amcası, bölgenin ileri gelen Kürt aşiret reislerini Kadirî tekkesinin lideri Şeyh Nur Muhammed Brifkanî’nin evinde toplar...

Abdusselam ortaya, üzerinde uzlaşma sağlamak istediği ve Bâb-ı Âli’ye dayatma yapacakları beş madde getirir...

Bunlar, Kürtçe’nin ‘resmî dil’olarak kabul edilmesini, ‘eğitimin Kürtçe yapılması’nı, bölgede yöneticilik yapan kamu görevlilerinin ‘Kürtçe’yi çok iyi bilenlerden seçilmesi’ni ve ‘vergilerden sağlanan gelirin bölgede harcanması’nı içeren ‘tanıdık’maddelerdi... 
Bir de beşinci madde var...

O da, mahkemelerce uyulması gereken ahkâmın şeriate dayanması...

Bu son maddenin gerekçesinin ‘politik’ olduğu ve dinî hassasiyeti yüksek bazı aşiret reislerini etkilemek amacıyla eklendiği rivayet edilir... 
‘Siyasî Kürtçü’ sözde tarihçilerin aksini bildirmesine rağmen, aşiret reisleri arasında uzlaşma sağlanamaz, teklif onay görmez...

ma buna rağmen Şeyh Abdusselam bu talepleri, önce Emin Ali Bedirhan ve tahtın ekmeğini yiyen, rütbesini alan ve ilk fırsatta ihanet eden Şerif Paşa’ya onaylatır, ardından da kendi adına bir telgrafla başkente gönderir... 

Devleti yönetenler, o zayıf ve parçalanma arifesindeki kara günlerde bile şimdikilerden daha fazla ferasete sahipti...

Bunun bir ‘isyan zinciri’ne zemin hazırlayacağı anlaşılınca, o günkü ‘devlet aklı’derhal tedbir aldı...

Bölgeye Dağıstanlı Mehmet Paşa komutasında ordu gönderildi ve ilk isyan bastırıldı... 

Devletin kararlılığı Barzanîlerin yalnız kalmasına sebep olmuş, bazı aşiretler tarafsız kalırken, bir çok aşiret de ‘siyasî Kürtçü’ tarihçilerin ifadesiyle ‘saldırganlar’ın yanında yer almıştı...

Sadece bu kararlılığın sebep olduğu etki bile, şimdiki yöneticilerin ders çıkarması gereken ‘tarihî gerçek’tir...

Ama onların bu gerçekten yola çıkmak yerine, isyana gerekçe oluşturmak için madde dayatan kafanın yüz yıllık ‘izdüşüm’ünü ciddiye alarak çözüme gitmeye çalışması neyle izah edilebilir?

‘Devlet aklı’ o gün kararlılık gerektirmişti ve gereğini yaptı...

Tereddüt geçirse ve otoritesini sarsacak adımlara hoşgörüyle yaklaşsaydı, değil o günkü Osmanlı’nın, bugünkü Türkiye Cumhuriyeti’nin bile sınırları farklı olabilirdi...

Devlet, otoritesinin bir başka güçle takasa niyetli olmadığını ispatlayınca Şeyh Abdusselam kaçmak zorunda kaldı... Ama yakalanacaktı, üstelik onu yine Kürtler yakalayacak ve devlete teslim edecekti...

Yine bir Kürt olan Süleyman Nazif’in Musul Valiliği sırasında yargılanacak ve idam edilecekti...

Sözünü ettiğimiz ‘siyasî Kürtçü’ tarihçiler, Şeyh Abdusselam Barzanî için, Birinci Dünya Savaşı sonunda yaşıyor olsaydı ‘bağımsızlık’hareketinin çok farklı bir pozisyonda olacağını iddia ederlerken, pek de haksız sayılmazlar...

Bâb-ı Âli çökerken bile o büyük ‘devlet aklı’ndan izler taşıyordu...

Bir gün Ruslarla, bir gün İngilizlerle ‘isyan dansı’ yapan ihaneti hiç affetmedi ve üzerine gitti...

Otoritesinde bırakacağı boşluğun bir başka otorite tarafından derhal doldurulabileceğini ve bölgedeki güç dengesinin değişmesi durumunda, kendisinden yana olan ‘sadık’ların bile o yeni otoritenin emrine girebileceğini kestirebiliyordu, fırsat vermedi...

Bugün ise adım adım tam tersi yapılıyor...

Şeyh Abdusselam Barzanî’nin İstanbul’a dayattığı maddelerin tarihî yolculuktan sonra bugün ulaştığı merhaleye bakın...

Çıkan sonucu, mevcut siyasî iktidarın kademeli biçimde ‘devletin bölgedeki otoritesi’nden feragat niyetiyle birlikte düşünün ve şu soruyu tekrar tekrar sorun: ‘Devlet aklı’nerede?

  • Bu haberi paylaşın:
UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.
Yazarın Diğer Yazıları
3 gün önce
24 gün önce
28 gün önce
29 gün önce
42 gün önce
49 gün önce
73 gün önce
150 gün önce
157 gün önce
161 gün önce
168 gün önce
197 gün önce
204 gün önce
210 gün önce
245 gün önce
260 gün önce
297 gün önce
299 gün önce
332 gün önce
358 gün önce
376 gün önce
390 gün önce
399 gün önce
404 gün önce
406 gün önce
455 gün önce
467 gün önce
472 gün önce
474 gün önce
490 gün önce
495 gün önce
514 gün önce
518 gün önce
549 gün önce
551 gün önce
558 gün önce
567 gün önce
593 gün önce
609 gün önce
614 gün önce
623 gün önce
624 gün önce
630 gün önce
638 gün önce
641 gün önce
644 gün önce
658 gün önce
714 gün önce
735 gün önce
750 gün önce
799 gün önce
806 gün önce
809 gün önce
812 gün önce
833 gün önce
869 gün önce
880 gün önce
938 gün önce
981 gün önce
1006 gün önce
1043 gün önce
1050 gün önce
1057 gün önce
1114 gün önce
1117 gün önce
1156 gün önce
1163 gün önce
1170 gün önce
1177 gün önce
1181 gün önce
1187 gün önce
1223 gün önce
1243 gün önce
1253 gün önce
1267 gün önce
1278 gün önce
1302 gün önce
1373 gün önce
1393 gün önce
1397 gün önce
1411 gün önce
1415 gün önce
1418 gün önce
1440 gün önce
1442 gün önce
1446 gün önce
1464 gün önce
1470 gün önce
1471 gün önce
1481 gün önce
1488 gün önce
1524 gün önce
1541 gün önce
1555 gün önce
1573 gün önce


bmV0aGFiZXJ5YXppbGltaS5jb20=