Lütfen bekleyin..

Servet Avcı

‘Devlet aklı’mı kaybettim, hükümsüzdür!

15 Kasım 2013, 10:45

(Diyarbakır düeti hatırına bir daha!) Yakın tarihin bilinen sayfalarından birisidir...

Özellikle 20. Yüzyıl’ın başında Osmanlı Devleti’nin iyice zayıfladığını kestiren ve bölgede dönüşümlü biçimde Ruslarla ve İngilizlerle işbirliği yaparak ‘fırsat’ı önce ‘isyan’a, sonra da bağımsızlığa çevirmek isteyen Barzanî ağırlıklı bir yapı vardı... 

Barzanîlerin önderi Şeyh Abdusselam, yani Mesut Barzanî’nin amcası, bölgenin ileri gelen Kürt aşiret reislerini Kadirî tekkesinin lideri Şeyh Nur Muhammed Brifkanî’nin evinde toplar...

Abdusselam ortaya, üzerinde uzlaşma sağlamak istediği ve Bâb-ı Âli’ye dayatma yapacakları beş madde getirir...

Bunlar, Kürtçe’nin ‘resmî dil’olarak kabul edilmesini, ‘eğitimin Kürtçe yapılması’nı, bölgede yöneticilik yapan kamu görevlilerinin ‘Kürtçe’yi çok iyi bilenlerden seçilmesi’ni ve ‘vergilerden sağlanan gelirin bölgede harcanması’nı içeren ‘tanıdık’maddelerdi... 
Bir de beşinci madde var...

O da, mahkemelerce uyulması gereken ahkâmın şeriate dayanması...

Bu son maddenin gerekçesinin ‘politik’ olduğu ve dinî hassasiyeti yüksek bazı aşiret reislerini etkilemek amacıyla eklendiği rivayet edilir... 
‘Siyasî Kürtçü’ sözde tarihçilerin aksini bildirmesine rağmen, aşiret reisleri arasında uzlaşma sağlanamaz, teklif onay görmez...

ma buna rağmen Şeyh Abdusselam bu talepleri, önce Emin Ali Bedirhan ve tahtın ekmeğini yiyen, rütbesini alan ve ilk fırsatta ihanet eden Şerif Paşa’ya onaylatır, ardından da kendi adına bir telgrafla başkente gönderir... 

Devleti yönetenler, o zayıf ve parçalanma arifesindeki kara günlerde bile şimdikilerden daha fazla ferasete sahipti...

Bunun bir ‘isyan zinciri’ne zemin hazırlayacağı anlaşılınca, o günkü ‘devlet aklı’derhal tedbir aldı...

Bölgeye Dağıstanlı Mehmet Paşa komutasında ordu gönderildi ve ilk isyan bastırıldı... 

Devletin kararlılığı Barzanîlerin yalnız kalmasına sebep olmuş, bazı aşiretler tarafsız kalırken, bir çok aşiret de ‘siyasî Kürtçü’ tarihçilerin ifadesiyle ‘saldırganlar’ın yanında yer almıştı...

Sadece bu kararlılığın sebep olduğu etki bile, şimdiki yöneticilerin ders çıkarması gereken ‘tarihî gerçek’tir...

Ama onların bu gerçekten yola çıkmak yerine, isyana gerekçe oluşturmak için madde dayatan kafanın yüz yıllık ‘izdüşüm’ünü ciddiye alarak çözüme gitmeye çalışması neyle izah edilebilir?

‘Devlet aklı’ o gün kararlılık gerektirmişti ve gereğini yaptı...

Tereddüt geçirse ve otoritesini sarsacak adımlara hoşgörüyle yaklaşsaydı, değil o günkü Osmanlı’nın, bugünkü Türkiye Cumhuriyeti’nin bile sınırları farklı olabilirdi...

Devlet, otoritesinin bir başka güçle takasa niyetli olmadığını ispatlayınca Şeyh Abdusselam kaçmak zorunda kaldı... Ama yakalanacaktı, üstelik onu yine Kürtler yakalayacak ve devlete teslim edecekti...

Yine bir Kürt olan Süleyman Nazif’in Musul Valiliği sırasında yargılanacak ve idam edilecekti...

Sözünü ettiğimiz ‘siyasî Kürtçü’ tarihçiler, Şeyh Abdusselam Barzanî için, Birinci Dünya Savaşı sonunda yaşıyor olsaydı ‘bağımsızlık’hareketinin çok farklı bir pozisyonda olacağını iddia ederlerken, pek de haksız sayılmazlar...

Bâb-ı Âli çökerken bile o büyük ‘devlet aklı’ndan izler taşıyordu...

Bir gün Ruslarla, bir gün İngilizlerle ‘isyan dansı’ yapan ihaneti hiç affetmedi ve üzerine gitti...

Otoritesinde bırakacağı boşluğun bir başka otorite tarafından derhal doldurulabileceğini ve bölgedeki güç dengesinin değişmesi durumunda, kendisinden yana olan ‘sadık’ların bile o yeni otoritenin emrine girebileceğini kestirebiliyordu, fırsat vermedi...

Bugün ise adım adım tam tersi yapılıyor...

Şeyh Abdusselam Barzanî’nin İstanbul’a dayattığı maddelerin tarihî yolculuktan sonra bugün ulaştığı merhaleye bakın...

Çıkan sonucu, mevcut siyasî iktidarın kademeli biçimde ‘devletin bölgedeki otoritesi’nden feragat niyetiyle birlikte düşünün ve şu soruyu tekrar tekrar sorun: ‘Devlet aklı’nerede?

  • Bu haberi paylaşın:
UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.
Yazarın Diğer Yazıları
25 gün önce
56 gün önce
59 gün önce
81 gün önce
85 gün önce
86 gün önce
99 gün önce
106 gün önce
110 gün önce
130 gün önce
207 gün önce
214 gün önce
218 gün önce
224 gün önce
254 gün önce
261 gün önce
267 gün önce
302 gün önce
316 gün önce
353 gün önce
356 gün önce
389 gün önce
414 gün önce
432 gün önce
446 gün önce
456 gün önce
460 gün önce
462 gün önce
512 gün önce
523 gün önce
528 gün önce
531 gün önce
546 gün önce
552 gün önce
570 gün önce
574 gün önce
605 gün önce
608 gün önce
614 gün önce
623 gün önce
649 gün önce
665 gün önce
670 gün önce
679 gün önce
680 gün önce
686 gün önce
694 gün önce
698 gün önce
700 gün önce
715 gün önce
770 gün önce
791 gün önce
806 gün önce
855 gün önce
863 gün önce
865 gün önce
869 gün önce
890 gün önce
925 gün önce
936 gün önce
994 gün önce
1037 gün önce
1040 gün önce
1062 gün önce
1100 gün önce
1106 gün önce
1114 gün önce
1170 gün önce
1173 gün önce
1212 gün önce
1219 gün önce
1226 gün önce
1233 gün önce
1237 gün önce
1243 gün önce
1279 gün önce
1299 gün önce
1310 gün önce
1324 gün önce
1335 gün önce
1359 gün önce
1430 gün önce
1449 gün önce
1453 gün önce
1467 gün önce
1471 gün önce
1474 gün önce
1496 gün önce
1498 gün önce
1502 gün önce
1520 gün önce
1526 gün önce
1527 gün önce
1537 gün önce
1545 gün önce
1581 gün önce
1598 gün önce
1611 gün önce
1630 gün önce
bmV0aGFiZXJ5YXppbGltaS5jb20=