Lütfen bekleyin..

Servet Avcı

‘Devlet aklı’mı kaybettim, hükümsüzdür!

15 Kasım 2013, 10:45

(Diyarbakır düeti hatırına bir daha!) Yakın tarihin bilinen sayfalarından birisidir...

Özellikle 20. Yüzyıl’ın başında Osmanlı Devleti’nin iyice zayıfladığını kestiren ve bölgede dönüşümlü biçimde Ruslarla ve İngilizlerle işbirliği yaparak ‘fırsat’ı önce ‘isyan’a, sonra da bağımsızlığa çevirmek isteyen Barzanî ağırlıklı bir yapı vardı... 

Barzanîlerin önderi Şeyh Abdusselam, yani Mesut Barzanî’nin amcası, bölgenin ileri gelen Kürt aşiret reislerini Kadirî tekkesinin lideri Şeyh Nur Muhammed Brifkanî’nin evinde toplar...

Abdusselam ortaya, üzerinde uzlaşma sağlamak istediği ve Bâb-ı Âli’ye dayatma yapacakları beş madde getirir...

Bunlar, Kürtçe’nin ‘resmî dil’olarak kabul edilmesini, ‘eğitimin Kürtçe yapılması’nı, bölgede yöneticilik yapan kamu görevlilerinin ‘Kürtçe’yi çok iyi bilenlerden seçilmesi’ni ve ‘vergilerden sağlanan gelirin bölgede harcanması’nı içeren ‘tanıdık’maddelerdi... 
Bir de beşinci madde var...

O da, mahkemelerce uyulması gereken ahkâmın şeriate dayanması...

Bu son maddenin gerekçesinin ‘politik’ olduğu ve dinî hassasiyeti yüksek bazı aşiret reislerini etkilemek amacıyla eklendiği rivayet edilir... 
‘Siyasî Kürtçü’ sözde tarihçilerin aksini bildirmesine rağmen, aşiret reisleri arasında uzlaşma sağlanamaz, teklif onay görmez...

ma buna rağmen Şeyh Abdusselam bu talepleri, önce Emin Ali Bedirhan ve tahtın ekmeğini yiyen, rütbesini alan ve ilk fırsatta ihanet eden Şerif Paşa’ya onaylatır, ardından da kendi adına bir telgrafla başkente gönderir... 

Devleti yönetenler, o zayıf ve parçalanma arifesindeki kara günlerde bile şimdikilerden daha fazla ferasete sahipti...

Bunun bir ‘isyan zinciri’ne zemin hazırlayacağı anlaşılınca, o günkü ‘devlet aklı’derhal tedbir aldı...

Bölgeye Dağıstanlı Mehmet Paşa komutasında ordu gönderildi ve ilk isyan bastırıldı... 

Devletin kararlılığı Barzanîlerin yalnız kalmasına sebep olmuş, bazı aşiretler tarafsız kalırken, bir çok aşiret de ‘siyasî Kürtçü’ tarihçilerin ifadesiyle ‘saldırganlar’ın yanında yer almıştı...

Sadece bu kararlılığın sebep olduğu etki bile, şimdiki yöneticilerin ders çıkarması gereken ‘tarihî gerçek’tir...

Ama onların bu gerçekten yola çıkmak yerine, isyana gerekçe oluşturmak için madde dayatan kafanın yüz yıllık ‘izdüşüm’ünü ciddiye alarak çözüme gitmeye çalışması neyle izah edilebilir?

‘Devlet aklı’ o gün kararlılık gerektirmişti ve gereğini yaptı...

Tereddüt geçirse ve otoritesini sarsacak adımlara hoşgörüyle yaklaşsaydı, değil o günkü Osmanlı’nın, bugünkü Türkiye Cumhuriyeti’nin bile sınırları farklı olabilirdi...

Devlet, otoritesinin bir başka güçle takasa niyetli olmadığını ispatlayınca Şeyh Abdusselam kaçmak zorunda kaldı... Ama yakalanacaktı, üstelik onu yine Kürtler yakalayacak ve devlete teslim edecekti...

Yine bir Kürt olan Süleyman Nazif’in Musul Valiliği sırasında yargılanacak ve idam edilecekti...

Sözünü ettiğimiz ‘siyasî Kürtçü’ tarihçiler, Şeyh Abdusselam Barzanî için, Birinci Dünya Savaşı sonunda yaşıyor olsaydı ‘bağımsızlık’hareketinin çok farklı bir pozisyonda olacağını iddia ederlerken, pek de haksız sayılmazlar...

Bâb-ı Âli çökerken bile o büyük ‘devlet aklı’ndan izler taşıyordu...

Bir gün Ruslarla, bir gün İngilizlerle ‘isyan dansı’ yapan ihaneti hiç affetmedi ve üzerine gitti...

Otoritesinde bırakacağı boşluğun bir başka otorite tarafından derhal doldurulabileceğini ve bölgedeki güç dengesinin değişmesi durumunda, kendisinden yana olan ‘sadık’ların bile o yeni otoritenin emrine girebileceğini kestirebiliyordu, fırsat vermedi...

Bugün ise adım adım tam tersi yapılıyor...

Şeyh Abdusselam Barzanî’nin İstanbul’a dayattığı maddelerin tarihî yolculuktan sonra bugün ulaştığı merhaleye bakın...

Çıkan sonucu, mevcut siyasî iktidarın kademeli biçimde ‘devletin bölgedeki otoritesi’nden feragat niyetiyle birlikte düşünün ve şu soruyu tekrar tekrar sorun: ‘Devlet aklı’nerede?

  • Bu haberi paylaşın:
UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.
Yazarın Diğer Yazıları
24 gün önce
31 gün önce
37 gün önce
72 gün önce
86 gün önce
123 gün önce
126 gün önce
159 gün önce
184 gün önce
202 gün önce
216 gün önce
226 gün önce
230 gün önce
232 gün önce
282 gün önce
293 gün önce
298 gün önce
301 gün önce
316 gün önce
322 gün önce
341 gün önce
344 gün önce
376 gün önce
378 gün önce
384 gün önce
393 gün önce
419 gün önce
435 gün önce
440 gün önce
449 gün önce
450 gün önce
456 gün önce
464 gün önce
468 gün önce
470 gün önce
485 gün önce
541 gün önce
562 gün önce
576 gün önce
625 gün önce
633 gün önce
635 gün önce
639 gün önce
660 gün önce
696 gün önce
706 gün önce
765 gün önce
807 gün önce
870 gün önce
876 gün önce
884 gün önce
944 gün önce
982 gün önce
989 gün önce
1003 gün önce
1007 gün önce
1013 gün önce
1049 gün önce
1069 gün önce
1080 gün önce
1094 gün önce
1105 gün önce
1129 gün önce
1200 gün önce
1220 gün önce
1223 gün önce
1237 gün önce
1241 gün önce
1245 gün önce
1266 gün önce
1268 gün önce
1272 gün önce
1290 gün önce
1297 gün önce
1298 gün önce
1307 gün önce
1315 gün önce
1351 gün önce
1368 gün önce
1382 gün önce
1400 gün önce
bmV0aGFiZXJ5YXppbGltaS5jb20=