Lütfen bekleyin..

İsmail Şahin

Aklın varsa sorumlusun

07 Eylül 2015, 00:00

"Erdemli ve ahlaklı bir toplum oluşturmanın yolu, kuşkusuz kendi düşünce tarihimize damga vurmuş ilim adamlarımızın ortaya koyduğu dünya görüşünü benimsemekten geçer. Kur'an merkezinde oluşan bu dünya görüşünün ayırıcı niteliği düşünmeye ve bilgiye yaptığı yüksek vurgudur."

Altına imza atacağınız bir paragraf, değil mi? Tam da "erdem" ve "ahlak"la ciddi problemler yaşadığımız şu günlerde; hem anlamlı, hem de faydalı.

Ve diğer bir problemli olduğumuz alan: Akıl. Şu paragraf da akla atfen yazılmış gibi.

"Kur'an-ı Kerim'de pek çok ayette ısrarlı bir şekilde insana düşünme ve akletme emredilmekle birlikte 700'den fazla yerde de bilgi konu edinilmektedir... Günümüzde de biz, Kur'an'ın bu emirlerinin yeniden hayata geçirilmesinde, inanan her insanın sorumlu olduğunu düşünmekteyiz."

Akıl, ahlak ve erdem. Aralarında sıkı bir illiyet bağı var. Ortak kaderleri ise İslam her ne kadar "akıl" dini olsa da ve İslam Peygamberi "güzel ahlakı tamamlamaya geldim" dese de İslam toplumlarının bu üç kavramı, Necip Fazıl'ın tabiriyle, "ceketlerinin astarına" hapsetmeleri.

Her akıl ehli bu durumun farkında olmalı. Farkında olmasına rağmen farkında değilmiş gibi davranmak ise Türk toplumuna da sirayet etmiş marazi bir hâl. Yukarıda naklettiğim paragraflar bu durumun farkında olan ve bu farkındalığı topluma "zerk" etmek için çırpınan bir avuç bilim adamının gayretleri sonunda ortaya çıkmış.

Uzatmayayım, o paragraflar 2. Maturidi Yesevi Otağı Kurultayı sonuç bildirgesinden. Böyle bir sempozyumdan ne yazık ki haberdar değildim, sempozyumun varlığından haberdar olmama sebep olan Saleh Sultansoy hocaya buradan teşekkür ediyorum.

Kurultayın en önemli çıktısı Türk toplumunun son yıllarda muzdarip olduğu ahlak buhranından kurtuluşun reçetesi için uzaklara gitmemize gerek olmadığıdır. Kurultayı düzenleyenler, ahlak buhranından çıkış yolu için itikaden bağlı olduğumuzu iddia ettiğimiz İmam Maturidi'yi işaret ediyor.

İmam Maturidi'nin en önemli özelliği meseleleri izahta "akıl ile nakli" dengeli kullanması. O, aklı önceleyip nakli, nakli önceleyip aklı reddedenlere karşı ikisine de dengeli yaklaşan bir metodu benimsemiş.

"Allah'ın emirleri akıllı olana hitabendir" diyen büyük âlim, bu hitaba binaen insanın eylemlerinin gerçek sahibi olduğunu söylüyor. Bu yaklaşımıyla, insanı özgür bir varlık olarak tanımlar.

"Akıl, temyiz kabiliyetinin en güçlü silâhıdır" sözü seküler bir bilim adamına değil ona ait. Şu tespiti de 21. yy'da değil 10. yy'da yapmış: İnsan, yaptığı eylemin ahlaki sorumluluğunu taşıyacak özgürlüğe ve akla sahiptir.

İmam Maturidi'ye göre insan, bu özelliklerinden dolayı yaptıklarının ve söylediklerinin sorumluluğunu yüklenmelidir. Ona göre yanlış davranışların cezası vardır ama yanlışı onaylamanın cezası daha büyüktür. Yani, onaylamak yapmaktan daha büyük bir vebal taşır.

Sakin olun, burada karmaşık kelam tartışmalarına girmeyeceğim. Sadece İmamın şu yaklaşımını nakletmek istiyorum: "Ahlaki açıdan önemli olan, sahip olunan bilgi ile bu bilginin gereği olan eylem arasındaki ilgiyi kurup, ona göre davranabilmektir. Bilgisinin gerektirdiği şekilde davranamayan, bilgi sahibi bile olsa sefih ve cahildir."

Ana fikir şu: Eğer bilginizle amel etmiyorsanız bilgi sahibi olmak sizi cehaletten kurtarmaz. Yani, "n'apayım başka çare yok!" demek, "eğer öyleyse Allah layığını verecektir" diye seyretmek bireyi sorumluluktan kurtarmaz; sadece "cahil" sınıfına atar.

 "Çünkü" diyor İmam Maturidi, sadece "Allah'ın emirlerini anlayacak akıl seviyesine sahip olmayanlar, ilâhi emirlerin dışında kalır, sorumlu olmazlar."

Sonuç...

"Aklın varsa sorumlusun" diyor Semerkandlı Bilge.

***

Çocuklarımıza aldığımızdan daha kötü bir dünya bırakmamak için ahlakı ve erdemi tekrar keşfetmemiz gerekiyor.

Kendimize "ahlak" olarak inandırdığımız türden bir şeyi değil, İmam Maturidi'nin "fikri, inancı ve doğru bilgiyi eylemin önüne koyan ve eylemi taklide değil sağlam bir bilgiye dayandıran" türden bir şeyi.

Bu "şey"in peşine düşen bir avuç bilim adamının gayretkeş faaliyetini merak ediyorsanız "2. Maturidi Yesevi Otağı Kurultayı" sonuç bildirgesine bir göz atın.

  • Bu haberi paylaşın:
UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.
Yazarın Diğer Yazıları
144 gün önce
242 gün önce
270 gün önce
347 gün önce
361 gün önce
409 gün önce
416 gün önce
423 gün önce
473 gün önce
494 gün önce
501 gün önce
529 gün önce
535 gün önce
542 gün önce
556 gün önce
563 gün önce
577 gün önce
584 gün önce
591 gün önce
599 gün önce
662 gün önce
683 gün önce
696 gün önce
739 gün önce
745 gün önce
766 gün önce
793 gün önce
829 gün önce
844 gün önce
871 gün önce
878 gün önce
886 gün önce
969 gün önce
1005 gün önce
1011 gün önce
1054 gün önce
1096 gün önce
1109 gün önce
1137 gün önce
1179 gün önce
1207 gün önce
1221 gün önce
1277 gün önce
1298 gün önce
1417 gün önce
1425 gün önce
1431 gün önce
1438 gün önce
1445 gün önce
1453 gün önce
1467 gün önce
1480 gün önce
1488 gün önce
1522 gün önce
1537 gün önce
1544 gün önce
1551 gün önce
1592 gün önce
1642 gün önce
1669 gün önce
1705 gün önce
1719 gün önce
1740 gün önce
bmV0aGFiZXJ5YXppbGltaS5jb20=