Lütfen bekleyin..

İsmail Şahin

Ah o eski evler...

05 Ocak 2015, 11:51

Yahya Kemal kendi tabiri ile  “40 yıllık dostu”  ressam Melek Celal hanıma  “Bir evim olmalıydı. Şöyle İngiliz evleri gibi konfortabl... Görüyor musunuz, bu yaşımda bir otel odasında kalakaldım”  demiş.

Ev hasretini, ömrü otel odalarında geçmiş Yahya Kemal’den iyi kim hissedebilirdi ki?
Türk toplumunda hemen herkesin nihai hedefi bir gün  “ev sahibi”  olmaktır. Çünkü ev bir güvenlik aracıdır bir yerde; sadece geleceği güvene alan ve fiziksel sığınak vazifesi gören değil  “psikolojik” bir sığınak olarak da.
Evsizlik bir yerde yalnızlığa delalet ediyor.

Şehir hayatının  “doğal”  sonucu olan kiracılık, asırlar boyunca bu topraklarda bilinmeyen, arzu edilmeyen bir  “hâl”  olagelmiştir. Atalardan tevarüs edilen bu hâletiruhiyenin neticesi olsa gerek her Türk ilk fırsatta ev sahibi olmayı hayal eder. Biz Türkler için ev sahibi olmak bir yere tutunmayı adresler. Ev-bark sahibi olmak hâlâ bu toplumun sarsılmaz düsturlarındandır.

“Ev”  eski zamanlarda sadece bir  “yaşam alanı” değil, kültürel bir mekan olarak da hayatiyetini sürdüren bir organdır.
Bazı evler vardır ki buralar Orhan Okay’ın tabiri ile  “mektep” vazifesi görmüştür.
“Devr-i kadim efendisi”  İbnülemin Mahmud Kemal’in Mühürdar Paşa Konağı ve Tevfik Remzi Kazancıgil’in Kazancı yokuşundaki konağı bu mekteplerin yakın tarihteki en önemli temsilcilerindendi.

Zamanın şair, yazar, sanatçı ve bilim adamı taifesi haftanın belirli günlerinde bu kültür merkezlerinde toplanır, sosyal, kültürel ve nadiren de olsa siyasi meseleler üzerine konuşurlardı. Bu mekânlar herkesin giremediği, girmek için bazı özelliklere sahip olması gerektiği yerlerdir.

Mesela İbnülemin’in evine girebilmek için şu dört özellikten birine sahip olmanız gerekmektedir: Söz veya saz erbabı olmak, ehibbâ-yı kadîme mensubu olmak veya bu üç gruptan biri tarafından meclis sahibinden  “izin” alınarak getirilmiş olmak. Buralarda kalıcı olabilmek için, adab bilmek, tefekkür sahibi olmak, konuşmayı ve en önemlisi yeri geldiğinde susmayı bilmek gerekir.

Siz de takdir edersiniz ki Fuad Köprülü, İbnülemin, Mükrimin Halil, Mustafa Şekip, Necip Fazıl, Peyami Safa, Halid Ziya, Mehmed Emin gibi isimlerin bulunduğu bir mekan  “ev” den öte bir anlam taşır. Bu mekânları modern anlamda  “think-thank”  merkezleri gibi çalışan yerler olarak düşünebilirsiniz. Bugün, kimi vakıf ve derneklerde haftanın belli günlerinde bir araya gelip kurulan sohbet meclislerini bu geleneğin uzantıları olarak sayabiliriz.

50’lerle birlikte bu kültür ve irfan ocakları tek tek tarih sahnesinden çekildi. Yahya Kemal’in söylediği gibi  “bütün bu güzel şeylere elveda!”  demek zorunda kaldık. Geriye dönüş mümkün mü?.. O eski, insan bedenini rahatlatan ve ruhuna huzur veren, evi bir  “yatakhane” den ziyade canlı bir organizma olarak kabul eden  “mekân”  anlayışımıza dönmek mümkün mü?

(80’lerin başında bizim evin alt katında, yaşadığımız kasabanın öğretmenleri ve kendi çapında okumuş yazmışları haftanın belli günlerinde toplanır memleket ahvalini masaya yatırırlardı. Sadece memleket ahvali mi, edebiyat, kültür ve fikri problemlerimiz de konuşulurdu. İstiklal marşının 10 kıtasını o meclis karşısında okumakla görevlendirildiğim için ezberlediğimi hatırlarım. Bu meclisin mekân sahibi rahmetlik pederin ilkokul mezunu bile olmadığını dikkate aldığım zaman, bu sohbet meclislerinin yaşam kültürümüzün bir parçası olduğunu görüyorum.)

Değişen sosyal yaşam şekilleri, hayatı kavrayış ve anlayış tarzımıza bakınca geriye dönmek zor gözüküyor, lâkin yeni nesillere eskinin ağız tadını, yaşama biçimini ve estetik zevkini aktarmak, nasıl bir kültürel iklimden geldiğimizi öğretmek adına bu değerleri hatırlatmak önemli.

  • Bu haberi paylaşın:
UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.
Yazarın Diğer Yazıları
13 gün önce
27 gün önce
76 gün önce
82 gün önce
139 gün önce
160 gün önce
167 gün önce
195 gün önce
202 gün önce
209 gün önce
223 gün önce
230 gün önce
244 gün önce
251 gün önce
258 gün önce
265 gün önce
328 gün önce
349 gün önce
363 gün önce
405 gün önce
412 gün önce
432 gün önce
459 gün önce
496 gün önce
510 gün önce
538 gün önce
545 gün önce
552 gün önce
636 gün önce
671 gün önce
762 gün önce
776 gün önce
846 gün önce
888 gün önce
944 gün önce
1084 gün önce
1091 gün önce
1098 gün önce
1105 gün önce
1112 gün önce
1119 gün önce
1133 gün önce
1147 gün önce
1154 gün önce
1189 gün önce
1203 gün önce
1210 gün önce
1217 gün önce
1259 gün önce
1308 gün önce
1336 gün önce
1371 gün önce
1385 gün önce
1406 gün önce
bmV0aGFiZXJ5YXppbGltaS5jb20=