Lütfen bekleyin..

Türkiye almadığı gazın parasını ödedi!

27 Eylül 2014, 19:49

Türkiye, yanlış yaptığı doğalgaz alım planlaması yüzünden kullanmadığı gaz için İran'a para ödemesinin dışında Azerbaycan'a da almadığı gaz için para ödediği ortaya çıktı.

Facebook'ta Paylaş Twitter'da Paylaş

Üstelik bu yanlış uygulamaların iddia edildiği gibi 2009 krizi dönemi ile sınırlı olmadığı, geçtiğimiz yıl da aynı cezanın ödendiği görüldü.
 
Enerjide dışa bağımlılığın faturası her geçen yıl artıyor. Zaman gazetesinden İsmail Altunsoy'un haberine göre Türkiye, Azerbaycan’a almadığı doğalgaz için 2013 yılında da ödeme yaptı. Kamu şirketi BOTAŞ, daha önce İran’a parasını ödediği gazın geri alımına ağırlık verince Azeri gazından kıstı. Bu yüzden al ya da ödeye yükümlüğü ile karşı karşıya kaldı. BOTAŞ, halen İran doğalgazını Azerbaycan’a göre 139 dolar pahalı alıyor.
 
Doğalgazda yanlış planlama ve anlaşmalar, Türkiye’ye pahalıya mal oluyor. Son olarak, Türkiye’nin, 2013’te de Azerbaycan’a almadığı doğalgazın parasını ödediği ortaya çıktı. Resmi verilere göre kamu şirketi BOTAŞ, daha önce İran’a parasını ödediği doğalgazın alımına ağırlık verdi. Ancak şirket, altyapı yetersizliği yüzünden (aynı hattan taşınıyor) Azeri gazını asgari miktarda alamadı ve ‘al ya da öde’ye (take or pay) düştü. Enerji Yönetimi kaynaklarına göre, BOTAŞ cari dönemde Rusya ve İran’dan daha önceki yıllarda parası ödenen fazla gazı çekmiş ve Take or Pay’ler kapatılmış. Ancak aynı dönemde Azerbaycan’da Take or Pay’e girilmiş. 


 
Aynı kaynaklara göre altyapı yeterli hale getirilmezse (kopmresör istasyonları, boru hattı gibi) bu sorun yaşanmaya devam edecek. BOTAŞ ‘yeni al ya da öde gazı ile kâr ve zararı’ konulu soruları cevapsız bıraktı. Öte yandan İran, Türkiye’ye fahiş fiyattan gaz satmaya devam ediyor. BOTAŞ halen bin metreküp doğalgaz için İran’a 480 dolar (2014 yılı 3.üncü fiyat dönemi) ödüyor. Aynı miktar gaz için Rusya’ya 417, Azerbaycan’a ise 341 dolar ödeme yapılıyor.
 İran gazı Rusya’ya göre 63, Azeri gazına göre de 139 dolar daha pahalı. İran, Türkiye’nin ısrarlı taleplerine rağmen doğalgazda indirime yanaşmıyor. Türkiye (BOTAŞ) indirime yanaşmaması nedeniyle İran’ı Uluslararası Tahkim Mahkemesi’ne şikayet etti. Mahkeme süreci halen devam ediyor. Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ), 2008 yılında doğalgaza yaptığı yüksek zamlar sonrası satışları hızla düştü. Satışlardaki azalma nedeniyle şirket; Rusya, Azerbaycan ve İran’dan taahhüt ettiği asgari doğalgaz miktarını alamadı ve anlaşmalardaki al ya da öde maddesi devreye girdi. 2008-2010 dönemlerinde BOTAŞ alamadığı gaz için 2,9 milyar lira ödeme yaptı.
 
Doğalgaz alım anlaşmaları gereği parası ödenen gazın geri alımı Rus (Mavi Akım) ve İran için 5 yıl, Azerbaycan’da ise 4 yıl. Enerji Yönetimi, parası ödenen doğalgazın 2014 yılı sonuna kadar alınacağını açıklamıştı. BOTAŞ, İran ve Rusya gazı geri alımını tamamlarken Azerilerle yeni bir al ya da ödeye düştü. Türkiye ile Azerbaycan arasında 2001’de yıllık 6,6 milyar metreküp gaz alım anlaşması yapıldı. Anlaşmada yıllık asgari alım miktarı 5,2 milyar metreküp. BOTAŞ 2013’te Azerbaycan’dan 3,8 milyar metreküp gaz ithalatı yaparak asgari miktarın altında kaldı.
 
FİYATLAR 3 AYDA BİR DEĞİŞİYOR
 
Doğalgaz fiyatları, anlaşmalar gereği 3’er aylık dönemler halinde belirleniyor. BOTAŞ verilerine göre, fiyatın hesaplandığı dönemlerde 6 ve 9 aylık petrol ve petrol ürünleri fiyat ortalaması baz alınıyor. Fiyat formülünde; doğalgazın güncel alım fiyatı, doğalgaz anlaşmasının sağlandığı dönemdeki alım fiyatı (baz fiyat), formülde kullanılan ürünlerin geçmiş 6-9 aylık ortalamaları ve formülde kullanılan ürünlerin anlaşma sağlandığı dönemdeki sabit fiyatlar yer alıyor. Buna göre gaz fiyatları her yıl 1 Ocak, 1 Nisan, 1 Temmuz, 1 Ekim’de yeniden belirleniyor. Fiyatta ham petrol etkili olsa da dövizdeki artış da iç pazar fiyatlarına önemli bir etken olarak gösteriliyor.
 
TÜRKİYE'YE ÖZEL FİYAT
 
Türkiye ile Azerbaycan arasında yapılan doğalgaz alım anlaşması, özel fiyatı da içeriyor. İki ülke arasındaki anlaşmaya göre Türkiye, asgari taahhüt miktarı üzeri gaz alması halinde fiyat bin metreküp için 45 dolar. İki ülke arasındaki anlaşmanın ilgili maddesi şöyle (m 9.5):
 
Fazla gazın fiyatı bu sözleşmenin geçerli olduğu süre boyunca, fazla gaz için uygulanacak fazla az fiyatı (Pexc), USD/1,000 Scm, her çeyrekte teslim noktasında uygulanacak şekilde, aşağıdaki gibi hesaplanacaktır: Pexc = 45.0000*GCV/9000. BOTAŞ anlaşma kapsamında 45 dolarlık doğalgazı çok kısa bir süre aldı. Ancak sonraki süreçte al yada öde yükümlülükleri nedeniyle  45 dolarlık Azeri gazı alınamadı.

Etiketler : botaş, Doğalgaz
  • Bu haberi paylaşın:
UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.
EKONOMİ Kategorisindeki Diğer Haberler
İstanbul'daki taksi dolmuşlarda yeni fiyat tarifeleri 1 Aralık itibarıy..
Güne 3.49 seviyesinden başlayan dolar/TL, 3.5992 seviyesini görerek tarihi ..
Dolar 3.50 TL'yi aştı. euro ise 3.71 TL'yi geçti.
Alkollü içki, kola ve sigara ürünlerinden alınan Özel Tüketim Vergisi'n..
Otogaz fiyatlarına bu geceden itibaren geçerli olmak üzere 3 kuruş zam yapı..
Yeni ÖTV zammından yerli otomobiller etkilenmeyecek. ÖTV'nin bu şekilde..
bmV0aGFiZXJ5YXppbGltaS5jb20=