Lütfen bekleyin..

İran'dan tarihi nükleer anlaşması!

24 Kasım 2013, 18:20

İran ile BM Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesi ve Almanya (5+1) arasındaki, İran'ın nükleer programına ilişkin müzakerelerde anlaşmaya varıldı.

Facebook'ta Paylaş Twitter'da Paylaş

Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Catherine Ashton, İran ile BM Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesi ve Almanya (5+1) arasındaki, İran'ın nükleer programına ilişkin müzakerelerde anlaşmaya varıldığını bildirdi.

Ashton'ın Sözcüsü Michael Mann, Twiter'da Ashton'ın, "İran'la 5+1 ülkeleri arasında anlaşma sağlandı" dediğini kaydetti.

Müzakerelere, ABD Dışişleri Bakanı John Kerry, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Fransa Dışişleri Bakanı Laurent Fabius, İngiltere Dışişleri Bakanı William Hague, Almanya Dışişleri Bakanı Guido Westerwelle, Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Catherine Ashton ve İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif katıldı.

BM GENEL SEKRETERİ: TARİHİ BİR ANLAŞMANIN BAŞLANGICI

BM Genel Sekreteri Ban Ki-mun, Cenevre'de İran ile BM Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesi ve Almanya (5+1) arasında İran'ın nükleer programına ilişkin müzakerelerde anlaşma sağlanmasından memnuniyet duyduğunu bildirdi.

BM Genel Sekreterlik Sözcülüğü'nden yapılan açıklamaya göre Ban, müzakere sürecini yürüten tarafları tebrik ederek, "Bu uzlaşma, Ortadoğu ve ötesindeki halklar ve milletler için tarihi bir anlaşmanın başlangıcı olabilir" ifadelerini kullandı.

"CESARET VERİCİ BAŞLANGIÇ"

Konuyla ilişkili bütün hükümetlere, bu "cesaret verici başlangıca" mümkün olan her türlü desteği verme ve karşılıklı güven çağrısı yapan Ban, nükleer silahsızlanmaya yönelik sarsılmaz bağlılığını da vurguladı.

DESTEK İSTEDİ

Ban, uluslararası toplumdan da sürece destek vermelerini isteyerek, sürecin başarılı olması durumunda bunun uzun dönemde tüm tarafların yararına olacağını belirtti.

PETROL VE DOĞAL GAZ CAYDIRDI

On yıllardır süren İran ile Batı'nın, nükleer müzakereler ile ilgili olarak yapılan pazarlıklarda ilk kez, geçici de olsa, bir anlaşma sağlandı. Bu durumun altında ise İran'ın petrol ve doğalgazını satamaması nedeniyle devlet politikasından cayması yatıyor.

AMBARGOLAR HAFİFLEYECEK

İran ile 6 büyük dünya gücünün (P5+1), ulaştığı anlaşma ile, İran nükleer programının önemli kısımlarını dondurmaya söz verirken, Batı da geçici olarak İran'a karşı koyduğu bazı ambargoları hafifletecek. Önümüzdeki 6 ay boyunca, İran'ın nükleer programının dondurulması, ve nükleer faaliyet tesislerinin geriye döndürülmesi için uğraşı verilecek.

EN ÇOK TÜRKİYE'NİN İŞİNE YARAYACAK

Vatan'dan İlhan Tanır'ın haberine göre de İran'ın bu konuda anlaşmaya varması en çok Türkiye'nin işine yarayacak. Atom bombasına giden yol kapanacak. İran'a ambargo kalkacak ve bankalarda bloke 3.6 milyar doları iade edilecek.Tüm bu adımlar İran'la ticareti yaptırımlara takılan Türkiye'yi de rahatlatacak.

İLK ŞART YAKIT ÇUBUĞU

Altı ay önce başlayan görüşmelerde, Tahran'ın uranyum zenginleştirme programını sınırlandırmayı kabul etmesi karşılığında, bu ülkeye Batılı devletler tarafından uygulanan yaptırımların hafifletilmesi öngörülüyor. İran ve 5+1 ülkelerinin üzerinde görüştüğü uzlaşma metninde ilk şart, Tahran elindeki yüzde 20 oranında zenginleştirilmiş uranyum stokunu, 'yakıt çubuğuna' çevirecek.

URANYUM ZENGİNLEŞTİMESİNE SINIR

Elindeki uranyumu yakıt çubuğuna çevirdikten sonra, artık uranyum zenginleştirme hakkı sınırlanacak olan İran'ın, en fazla yüzde 3.5 oranında zenginleştirme yapması isteniyor. Bu sayede Batı'nın korkusu olan Tahran'ın 'atom bombası üretme ihtimali' de ortadan kalkmış oluyor. Çünkü atom bombası üretimi için yüzde 90 oranında zenginleştirilmiş uranyum gerekiyor.

ANLAŞMAYA VARILAN MADDELER

Beyaz Saray'ın yayınladığı bildiriye göre, toplamda İran yaklaşık 7 milyar dolarlık bir mali ambargodan kurtulmuş olacak. Ve bu kolaylıklar önümüzdeki 6 ay için geçerli olacak. Eğer İran, verdiği sözleri yerine getirmezse, bu kolaylıklar da duracak.

Yapılan anlaşmanın maddeleri, Beyaz Saray tarafından açıklandı:

İran:

- %5 üzerindeki uranyum zenginleştirmesinin durduracak ve %5 üzerinde zenginleştirmeye yarayacak teknik bağlantıların ortadan kaldıracak.
- %20 zenginleştirmeye yakın uranyumunu etkisiz hale getirecek.
- Yeni santrifuj inşa etmeyi durduracak.
- Yeni uranyum zenginleştirme tesisleri inşa etmeyecek
- Arak reaktörünü inşa etmeyecek
- Arak reaktörü için yakıt üretimini ve reaktöre yönelik diğer faaliyetleri durduracak
- Uluslararası Atom Enerji Kurumu (IAEA) müfettişlerine Natanz ve Fordow reaktörlerine günlük denetleme imkanı verecek.
- IAEA müteffitişlerine santrifüj kurma tesislerine ulaşım imkanı verecek.
IAEA'ya İran tarafından verilen bu sözlerin doğrulanma adımları için İran ve P5+1 ortak Komisyon kuracak.

İran'ın verdiği bu sözlere karşılık P5+1 şu kolaylıkları sağlayacak:

- Önümüzdeki 6 ay boyunca nükleer programla ilgili yeni ambargolar getirilmeyecek.
- Altın ve diğer bazı değerli metaller, İran'ın oto sektörü ve petro-kimya endüstrisiyle ilgili olarak bazı ambargoların kaldırılması.
- İran havayolları ile ilgili bazı ambargoların kaldırılması.
- İran'ın petrollerinin alımı ile ilgili bazı kolaylıklar sağlayarak, şu anki azaltılmış seviyede devamının sürmesi.
- 400 milyon dolarlık devlet bursu yardım programının transferinin sağlanması.
- İnsani yardım transaksiyonlara kolaylık sağlanması.

OBAMA'DA İLK YORUM

ABD Başkanı Barack Obama, İran ile nükleer müzakerlerde anlaşmaya varılmasının hemen ardından açıklama yaptı. 10 yıldan bu yana ilk defa İran'ın nükleer programını durdurduklarını ifade eden Obama, bu ülkeye yönelik yaptırımların bir bölümünün kaldırılacağını söyledi. Obama, 6 aylık süre içinde taahhütlerini tamamen yerine getirilmemesi durumunda
ise eski yaptırımların geri geleceğini ve baskıların artacağını vurguladı.

"DİPLOMASI ELİMİZİ UZATTIK"

Anlaşmanın duyurulmasının hemen ardından Beyaz Saray'da basın mensuplarının karşısına çıkan Obama, "Başkan olduğumdan bu yana İran'ın nükleer silah edinmesini engellemek konusunda kararlılığımı açıkça gösterdim. Birçok kez söylediğim gibi güçlü önceliğim bu sorunun barışçıl yollarla çözülmesi oldu ve diplomasi elimizi uzattık" dedi.

"RUHANİ YOLU TEKRAR AÇTI"

İran'ın uzun yıllardır uluslararası topluma karşı sorumluluklarını yerine getirmek konusunda isteksiz olduğunu savunan Obama, İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani'nin seçilmesiyle diplomasi yolunun tekrar açıldığını ifade etti. P5+1 ülkelerinin ortaklaşa hareket etmelerinin yanında ABD olarak İran ile karşılıklı temaslarda bulunduklarını dile getiren Obama, kendisinin de Ruhani ile görüştüğünü hatırlattı.

"DAHA GÜVENLİ DÜNYAYA"

Bu ülke ile yürütülen yoğun diplomasiye dikkat çeken Obama, "Bugün bu diplomasiler, İran'ın barışçıl bir program takip ettiğini ve nükleer silah geliştiremeyeceğini doğrulayabileceğimiz daha güvenli dünyaya doğru yeni bir yol açtı" şeklinde konuştu. Obama, müzakerelere İran'ın da diğer ülkeler gibi barışçıl nükleer enerji erişimine sahip olabileceği temeli ile yaklaştıklarını söyledi.

"LİMİTLİ OLACAK"

Bugünkü duyurunun muazzam bir anlaşma olmasının yanında 'sadece bir ilk adım' olduğunu dile getiren Obama, sözlerini şöyle sürdürdü: "Neredeyse 10 yıldan beri ilk defa İran'ın nükleer programını durdurduk ve programın önemli bölümleri geriye alınacak. İran, zenginleştirmenin bir bölümünü durduracağını ve stoklarının bir kısmını nötr hale getireceğini taahhüt etti. İran, uranyum zenginleştirmeye yarayan yeni nesil santrifüj kullanamayacak. İran yeni santrifüj kuramayacak veya çalıştıramayacak; ve santrifüjler limitli olacak. İran, platinyum reaktöründe çalışmayı durduracak. Yeni denetim kuralları İran'ın nükleer tesislerine geniş erişim sağlayacak ve uluslararası toplumun İran'ın taahhütlerini yerine getirip getirmediğini doğrulamasına izin verecek."

"YENİ YAPTIRIMLARDAN KAÇINACAĞIZ"

Anlaşmaya varılmasında uygulanan yaptırımların etkisine dikkat çeken Obama, yeni yaptırımlardan kaçınacaklarını söyledi. Bazı yaptırımların kaldırılacağını da kaydeden Obama, İran hükümetinin daha önce yaptırımlar nedeniyle ulaşamadığı bir kısım gelirlere erişim izni vereceklerini sözlerine ekledi.

İNGİLTERE'DEN İLK YORUM

İngiltere Dışişleri Bakanı William Hague, İran ile yürütülen nükleer müzakerelerde varılan anlaşmanın tüm dünya için iyi olduğunu bildirdi.

İsviçre'nin Cenevre kentinde yapılan müzakerelere katılan Hague resmi Twitter hesabından, "İran ile önemli ve ümit verici bir anlaşmanın ilk aşamasına varıldı. Nükleer program 6 ay boyunca ilerlemeyecek. Bu anlaşma İran'la çalışmanın ve diplomasi aracılığıyla zorlu sorunların üzerine eğilmenin mümkün olduğunu gösteriyor. İran ile varılan anlaşma Ortadoğu ülkeleri ve İran halkı dahil tüm dünya için iyi olmuştur" diye yazdı.

Müzakerelerin titizlikle yürütüldüğünü vurgulayan Hague, anlaşmanın uygulanması için asıl zorlu işin bundan sonra başlayacağını kaydetti.

İran ile BM Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesi ve Almanya (5+1) arasındaki, İran'ın nükleer programına ilişkin müzakerelerde anlaşmaya dün gece varılmıştı. İran, yaklaşık 7 milyar dolarlık yaptırımların kaldırılmasına karşılık, nükleer programını 6 ay durdurma taahhüdünde bulundu.

AB'DEN İLK YORUM

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Jose Manuel Barroso, İran'la yürütülen nükleer müzakerelerde varılan anlaşmanın küresel güvenlik ve istikrar açısından büyük bir atılım olduğunu belirtti.

AB Dış Politika ve Güvenlik Yüksek Temsilcisi Catherine Ashton'ın anlaşmaya varılması için 4 yıldır sarf ettiği çabalara dikkati çeken Barroso, "Şimdi önemli olan İran'ın nükleer programının barışçıl ve sivil amaçlı olduğu konusunda uluslararası topluma net garantiler verilebilmesi için tüm tarafların anlaşmanın uygulanmasında yapıcı ruhla işbirliğini sürdürmesidir" dedi.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) ile tam işbirliğinin öneminin de altını çizen Barroso, varılan anlaşmanın AB'nin bölgesel ve küresel istikrara bağlılığının gerçek bir göstergesi olduğunu ifade etti.

Etiketler : iran, nükleer, bm, ab
  • Bu haberi paylaşın:
UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.
DÜNYA Kategorisindeki Diğer Haberler
Başsavcı Preet Bharara, 8 Kasım seçimlerinde Başkan seçilen Cumhuriyetçi Do..
Hindistan'da askeri bir helikopterin düştüğü, kazada ikisi subay biri a..
Suriye rejim ordusu önceki gün Halep’in doğusunda muhaliflerin elindeki böl..
Almanya Başbakanı Angela Merkel'in Türkiye ile Avrupa Birliği üyelik mü..
Rus Senatör Aleksey Puşkov, Türk ordusunun Suriye'de Beşar Esad'ın ..
Beş haftadır süren protesto gösterilerinin ardından Güney Kore Devlet Başka..
bmV0aGFiZXJ5YXppbGltaS5jb20=